budynku pasywnego

wyznaczyli, pod koniec lat 80. ubiegłego wieku, dr Wolfgang Feist oraz prof. Bo Adamsom. Idea jaka im przyświecała, to tak znaczące zmniejszenie strat ciepła w budynku, by do ich pokrycia wystarczyły głównie pasywne źródła energii.

Budynek pasywny dla zapewnienia komfortu cieplnego mieszkańców nie powinien zużywać więcej niż 15 kWh energii na 1 mkw powierzchni użytkowej rocznie. Budynek taki nie potrzebuje autonomicznego, aktywnego systemu ogrzewania. Potrzeby cieplne realizowane są przez źródła pasywne, takie jak zyski ciepła od promieniowania słonecznego przenikającego przez okna, zyski ciepła od osób i urządzeń elektrycznych, czy też odzysk ciepła z wentylacji.

Pomimo niskiego zapotrzebowania na energię, budynek pasywny przez cały rok zapewnia mieszkańcom odpowiedni mikroklimat, wynikający z odczuwanego komfortu cieplnego oraz optymalnego przewietrzania na skutek stałego doprowadzania świeżego powietrza.

Porównanie zapotrzebowania na energię różnych typów budynków

Budynek pasywny wymaga odpowiedniego projektu i bardzo starannego wykonania, ze szczególnym uwzględnieniem:

architektury budynku – usytuowania względem stron świata, rozmieszczenia pomieszczeń, geometrii budynku, wielkości okien i innych elementów przeszklonych,
wysokiej izolacyjności cieplnej przegród zewnętrznych,
ograniczania występowania mostków termicznych,
uszczelnienia powłoki zewnętrznej budynku,
stosowania specjalnej stolarki okiennej i drzwiowej,
systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła o wysokiej skuteczności.

Ponieważ zyski ciepła od promieniowania słonecznego są bardzo istotne w przypadku budownictwa pasywnego, istotne jest prawidłowe usytuowanie budynku względem stron świata oraz odpowiednie wyeksponowanie przegród przeszklonych. Wykonanie na południowej ścianie przeszkleń o dużej powierzchni oraz zastosowanie dodatkowych rozwiązań, jak okiennice lub rolety, działające nocą, może wpłynąć korzystnie na bilans ciepła w budynku.

Nie powinno się zapominać o przeanalizowaniu wpływy wiatru. Wielkość strat ciepła w budynkach wyeksponowanych na działanie wiatru może być większa nawet o 10% w stosunku do takich samych budynków usytuowanych w teranie osłoniętym.

Wykorzystanie energii słonecznej narzuca konieczność odpowiedniej lokalizacji pomieszczeń: od strony południowej należy lokalizować pomieszczenia dziennego pobytu, zaś od strony północnej – sypialnie i pomieszczenia gospodarcze.

Uproszczanie bryły budynku, tak aby stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury budynku był możliwie najmniejszy, wpływa korzystnie na zmniejszenie strat ciepła przez przenikanie.

Porównanie zysków i strat ciepła w budynku pasywnym i tradycyjnym

W budynkach pasywnych instalowane są różne systemy przygotowania ciepłej wody użytkowej. Ogólnie można je podzielić na systemy połączone z systemem wentylacji lub działające oddzielnie. Efektywniejszym rozwiązaniem jest to pierwsze, ponieważ z jednej strony pozwala na wykorzystanie energii zawartej w zużytym powietrzu wentylacyjnym do podgrzania wody użytkowej, zaś z drugiej – na ogrzewanie powietrza nawiewanego ciepłem z kolektorów słonecznych. W układach zintegrowanych wykorzystywana jest najczęściej pompa ciepła, czerpiąca energię z powietrza zewnętrznego lub z powietrza wywiewanego.

Poza ograniczeniem zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej, w budynku pasywnym zmniejsza się zużycie energii elektrycznej przez urządzenia. Z tego powodu stosuje się energooszczędny sprzęt AGD i oświetlenie. W przypadku pralek, czy zmywarek stosuje się modele umożliwiające podłączenie do wody ciepłej, gdyż ta podgrzana przy pomocy pomp ciepła czy kolektorów jest tańsza niż ogrzana grzałkami elektrycznymi instalowanymi w urządzeniach.

Wbrew powszechnym opiniom wybudowanie domu pasywnego nie jest dużo droższe od tradycyjnego. W Europie Zachodniej budownictwo pasywne jest droższe o około 8÷15%. W Polsce brak jeszcze wiarygodnych danych, ale szacuje się że dodatkowe koszty wynoszą 15÷20%. Dom pasywny wymaga większych nakładów na izolację termiczną, stolarkę okienną oraz system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Oszczędności związane są z systemem ogrzewania.

Możliwe jest wznoszenie budynków pasywnych w różnych technologiach, takich jak: tradycyjna murowana, szkieletowa drewniana czy stalowa.

W 1996 w Darmstadt utworzony został Instytut Domów Pasywnych. Instytut organizuje konferencje, szkolenia i targi z zakresu budownictwa pasywnego. Idea domu pasywnego zyskuje coraz większą liczbę zwolenników. Najwięcej budynków pasywnych powstało w Niemczech, Austrii, we Włoszech i krajach skandynawskich. Poniżej prezentujemy niektóre z nich.